Centrum Pompidou – paryskie muzeum sztuki nowoczesnej

Po berlińskim Neue Nationalgalerie kolejnym europejskim muzeum sztuki nowoczesnej, którym się zajmę jest Centrum Pompidou.

DSC04284

Centrum Pompidou, Paryż, fot. Ł. Bireta, 2012.

Centrum Sztuki przy placu Baubourg w Paryżu powstało w wyniku międzynarodowego konkursu ogłoszonego w 1971 r.. Inicjatorem tego konkursu był ówczesny prezydent Francji Georges Pompidou.

W tym ogromnym gmachu (powierzchnia 100.000 m²)  zwanym żartobliwie rafinerią mieści się m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Musée National d’Art Moderne) oraz główna biblioteka publiczna stolicy Francji (Bibliothèque publique d’information). Obiekt posiada sześć kondygnacji, trzy najwyższe piętra zajmuje Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Natomiast duże pomieszczenia ogólnodostępne, takie jak np. księgarnia, kawiarnia itp. są na poziomie ulicy.

Obiekt powstał w latach 1972 – 1977, jego autorami byli włoski architekt Renzo Piano (ur. 1937) i Anglik Richard Rogers (ur. 1933).

The-Pompidou-Centre-Design-Architechture-Plan-1

Centrum Pompidou, Początkowa koncepcja rysunek wg. http://www.richardrogers.co.uk, 2014.

Piano i Rogers przedstawili radykalną wizję budynku, który miał „demokratyzować” dostęp do sztuki. W przedmiotowej realizacji akcent został położony na szczególne architektoniczne zastosowanie elementów technicznych w celu wzniesienia gigantycznej „machiny kulturalnej”.

Obiekt wpleciony w historyczną tkankę stolicy Francji był sensacją. Technologia architektury tego dzieła jest oznaką zerwania przez jego twórców z tradycją i konwencjami . Jego autorzy głosili hasła prostoty i szczerości. Stworzyli przestrzeń dla wielu różnych, zmieniających się funkcji.

Architektura została w tej realizacji przeobrażona w pozbawioną indywidualnych cech  (anonimową) oprawę. Aby zapewnić maksymalną elastyczność funkcjonowania, stalowe konstrukcje nośne, przypominające rusztowania zostały wyniesione poza ścianę osłonową. Widoczny na zewnątrz szkielet konstrukcji jest dominantą całej budowli. Pionowe podpory to odlane w fabryce Kruppa wsporniki. Usztywniają konstrukcje schowane za nimi podpory krzyżowe. Francuskie barwy narodowe podkreślają skoki poziomów.

ze strony rogersa

Centrum Pompidou. Montaż elementów konstrukcyjnych. Główna konstrukcja stalowa gmachu powstała w ciągu sześciu miesięcy. Fot. Bernard Vincent, wg http://www.richardrogers.co.uk, 2014.

Na zewnątrz usytuowano zarówno systemy komunikacyjne, jak i urządzenia techniczne (tworzące podstawę elewacji zwróconej w stronę wąskiej ulicy Renard). Dzięki temu wystąpiła możliwości swobodnej aranżacji i podziału przestrzeni we wnętrzach.

elewacja

Rysunek elewacji tylnej od strony ul. Renard, wg. http://www.richardrogers.co.uk, 2014.planPlan jednego z pięter Pompidou, wg. http://www.richardrogers.co.uk, 2014.

Wszystkie instalacje budynku, wyprowadzone na zewnątrz zostały pomalowane na różne kolory, z których każdy odpowiada innej funkcji. Niebieski to układ klimatyzacyjny, żółty – instalacje elektryczne, czerwony – komunikacja, a zielony to wodociągi.

Pod względem wizualnym najbardziej rzucającym się w oczy elementem struktury komunikacyjnej jest przezroczysty „rękaw” ze schodami ruchomymi, przecinający łamaną linią po przekątnej stalową kratę elewacji od strony placu.

DSC04287

Centrum Pompidou widok fragmentu elewacji od strony palcu placu Baubourg z „wijącym się” rękawem schodów ruchomych, fot. Ł.Bireta, 2012.

Wszystko jest w architekturze tego obiektu niestałe – wewnątrz stelażu (stalowego szkieletu konstrukcji), może zmieniać się układ przekryć, mogą ulegać przemieszczeniu systemy komunikacyjne.

DSC04329

Widok fragmentu jednego z wnętrz ekspozycji stałej muzeum sztuki nowoczesnej w Centrum Pompidou. Każdy z poziomów gmachu nie posiada we wnętrzu żadnych ścian czy kolumn, więc dzieła sztuki mogą być umieszczane w każdym miejscu, fot. Ł. Bireta, 2012.

Wszystko jest programowo przeciwstawiane modnemu w świadomości społecznej lat 70. XX wieku postmodernistycznemu dążeniu do niepowtarzalności, do indywidualizacji otoczenia człowieka.

Co ciekawe otwartość i efemeryczność obiektu mają tu dość monumentalny charakter. Jak zauważył rosyjski krytyk architektury Andriej W. Ikonnikow – paradoksalne utrwalenie niestałości, chwilowości stało się powodem oderwania budynku od kontekstu miejskiego. Rzeczywiście gmach wygląda niczym obiekt pozaziemski, który wylądował w centrum Paryża.

DSC05171

Widok ze wzgórza Montmartre. Obiekt położony w centrum historycznego Paryża świetnie zrewitalizował tę część miasta, fot. Ł. Bireta, 2012.

Centrum Pompidou to wyjątkowy obiekt, który jest doskonałym przykładem realizacji sformułowanych w latach 70. zasad „innej architektury” czy antyarchitektury, usuwającej problem formy oraz związanych z nią wartości informacyjnych i estetycznych.

Radykalizm i niezwykłość oraz intensywność funkcji życiowych Pompidou okazał się atrakcyjny dla szerokiej publiczności. Powstanie obiektu przyczynił się do intensywnej rewitalizacji tej części Paryża. Gmach stał się jednym z najczęściej odwiedzanym centrów kulturowych w Europie i nadal przyciąga około siedmiu milionów turystów rocznie.

DSC04294

Wybrukowana, pochyła Piazza przed Pompidu jest gospodarzem występów teatrów ulicznych, koncertów muzycznych, tymczasowych wystaw itp., fot. Ł.Bireta, 2012.

Centrum Pompidou nagrody – Międzynarodowa Unia Architektów sierpnia Perret Nagrody dla najwybitniejszych prac międzynarodowych 1975 – 1978.

Centrum Pompidou informacje dodatkowe:

– zleceniodawca: Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Edukacji Narodowej (Ministere des Affaires Culturelles / Ministere de l’Education Nationale)

– konstrukcja i usługi inżynieryjne: Ove Arup & Partners

– Główny wykonawca: Grands Travaux de Marseille

– Architektura wnętrz Gianfranco Franchini

B&B ItaliaNovedrate

Biurowiec firmy B&B Italia Novedrate, Włochy, proj. Renzo Piano, realizacja 1973 r., Obiekt uznawany za zwiastun Pompidou – skrzynka zawieszona w konstrukcji nośnej, której infrastrukturę w postaci kolorowo pomalowanych rur umieszczono na zewnątrz, wg http://design.repubblica.it/2011/03/10/bb-italia-limpresa-di-famiglia-torna-a-casa/, 2014.

Źródła m.in.:

– A.W. Ikonnow, Od architektury nowoczesnej do postmodernizmu, Warszawa, 1982;

– P. Gossel, G. Leuthauser, Architektura XX wieku, 2006;

– strona internetowa: www. richardrogers.co.uk.

—–

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Uncategorized i oznaczony tagami , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s