Warszawa lat 30. według Willema van de Polla i nie tylko

W maju i listopadzie 1934 r. przebywał w Polsce holenderski fotografik Wilhelm van de Poll (1895-1970). Wykonał wówczas szereg fotoreportaży na zamówienie berlińskiego oddziału agencji The Associated Press. W sumie zachowało się do dziś około 400 zdjęć przedwojennej Polski autorstwa van de Polla, z czego wybór 120 jest obecnie prezentowany w Domu Spotkań z Historią. Przedmiotowe zdjęcia nie były dotąd szerzej znane w naszym kraju.

Większość z prezentowanych na wystawie zbiorów fotografii związana jest z Warszawą. Najlepsze wydają się, dopracowane do najmniejszego szczegółu, wystudiowane zdjęcia najważniejszych polskich polityków, zdjęcia żołnierzy, policjantów, sportowców, czy artystów. Natomiast widoki samego miasta są dość pospolite i nie wnoszą wiele nowego do znanego nam już obrazu międzywojennej Warszawy. Stolica widziana oczami cudzoziemca nie jest miastem efektownym, lecz sprawia wrażenie miasta spokojnego i bezpiecznego w czasach ciągle szalejącego kryzysu gospodarczego. Niektóre zdjęcia miasta mają wręcz pocztówkowych charakter i stanowią, jak trafnie zauważył prof. Ryszard Żelichowski (pomysłodawca i współautor wystawy) – wspaniały materiał propagandowy.

DSC09458

Edward Wittig podczas pracy przy pomniku członków służby zdrowia poległych za ojczyznę, fot. W. van de Poll.

Zdjęcia wykonane przez Holendra są dobrej jakości, dzięki czemu można z nich wydobyć wiele różnego rodzaju szczegółów np. detali architektonicznych. Warszawa na przedmiotowych zdjęciach jest miastem jeszcze w dużej mierze XIX – wiecznym, z nielicznymi budowlami nowoczesnymi jak Prudential, kompleks Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego czy gmach BGK.

Nowoczesność Warszawy jest szczególnie widoczna w fotografiach ukazujących nowo otwarty cywilny port lotniczy na Okęciu. Nie będę chyba oryginalny gdy napiszę, że moim ulubionym zdjęciem jest widok wejścia do hali odlotów. Zdjęcie to stylistycznie przypomina mi dzieła Czesława Olszewskiego, naszego znakomitego fotografa przedwojennej architektury nowoczesnej.

0

Lotnisko Okęcie. Wejście do hali odlotów.

Lotnisko na Okęciu zostało otwarte 1 maja 1934r., a więc zdjęcie van de Polla zostało wykonane tuż po jego uruchomieniu. Na omawianym zdjęciu wydaje się, że obiekt jest jeszcze nie użytkowany, stoi pusty, czeka na pierwszych klientów. Budynek lśni nowością, posiada proste modernistyczne formy, wykonany jest z nowoczesnych materiałów i posiada modne kształty zawarte np. w rysunku liter umieszczonych nad drzwiami.

2

Lotnisko Okęcie. Fragment wnętrza hali odlotów

Z cyklu fotografii dotyczących lotniska na Okęciu interesujące jest też zdjęcie fragmentu wnętrza hali odlotów. Wnętrze to wyposażono w produkowane wówczas już seryjnie bauhausowskie fotele z rurek stalowych i plecionki (proj. M. Stamm, M. Breuer, 1928r.), wykonane najprawdopodobniej przez warszawskie Zakłady Wyrobów Metalowych Kondrat. Jarnuszkiewicz i S – ka S.A.

rekl

Reklama firmy Zakłady Wyrobów Metalowych Konrad. Jarnuszkiewicz i S-ka S.A. („Wnętrze”, 1933, nr 5).

Innym interesującym zdjęciem autorstwa van de Polla, w którym można zaobserwować ciekawe detale architektoniczne, ale już w zupełnie innym stylu niż na Okęciu, jest zdjęcie portretowe Ministra Wacława Jędrzejewicza w jego gabinecie w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenie Publicznego. Reprezentacyjne wnętrza (wykończone w „swojskim” drewnie) Ministerstwa w wysmakowanym stylu art deco zaprojektował profesor warszawskiej ASP Wojciech Jastrzębowski. Na zdjęciu wykonanym przez van de Polla za plecami ministra Jędrzejewicza widoczne są m.in. ściana obłożona boazerią z jesionu, kaloryfer zasłonięty dekoracyjną kratką i szafka o ekspresyjnych formach, przeznaczona na drobne przedmioty.

DSC09448

Minister Wacław Jędrzejewicz w swoim gabinecie.

jastrzębski

Projekt wnętrza pokoju pracy ministra w gmachu M. W. R. i O. P., W. Jastrzębowski, wg „Architektura i Budownictwo”, 1928, nr 7, s.241.

Na wystawie w DSH interesujący jest również fotoreportaż ukazujący ulice warszawskiej dzielnicy Północnej. Zdjęcia z tego cyklu wprawiają oglądającego je w zadumę i niosą ze sobą dla wielu duży ładunek sentymentalny. Ukazują tętniące życiem miasto i kulturę, która bezpowrotnie odeszła. Van de Poll relacjonując pobyt w stolicy tak opisywał wizytę w tej części miasta – „Całe życie toczy się tu na ulicy, w bramach i na ciemnych klatkach schodowych, a ich mieszkańcy w swojskich, gdzie indziej rzadko widzianych strojach, nadają tej części miasta specyficzny, wschodni wygląd”.

DSC09454

Warszawa. Narożnik ul. Nalewki 24 i ul. Franciszkańskiej 39

DSC09451

Warszawa. Widok ul. Franciszkańskiej od skrzyżowania z ul. Nalewki

Wystawa fotografii Willema van de Polla  przede wszystkim uzupełnia znany nam już z wielu innych źródeł obraz Warszawy międzywojnia. W połowie lutego planowane jest wydanie albumu fotografii tego artysty. Może to wydawnictwo pokarze nam coś czego jeszcze nie wiemy lub nie widzieliśmy.

———-

Cytat w tekście pochodzi z bezpłatnej gazetki promocyjnej, dostępnej tylko w DSH – „Nadzwyczajny 1934”.

Informacje ogólne:

Zwyczajny 1934. Polska na zdjęciach Willema van de Polla.

Wystawa czynna od 24.01.2014 do 06.04.2014.

Dom Spotkań z Historią ul. Karowa 20, Warszawa

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Uncategorized i oznaczony tagami , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s