Głos w sprawie wystawy „Na przykład nowy dom polski”

7. DSC06850

Widok ogólny wystawy „Na przykład nowy dom polski”, fot. autor.

W Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie do 25 sierpnia trwa wystawa „Na przykład nowy dom polski”, która będzie prezentowana również w Muzeum Architektury we Wrocławiu. Na wystawie przedstawionych zostało dziewięć wolnostojących domów powstałych na przestrzeni ostatnich kilku lat, będących według kuratorek (Agnieszki Rasmus-Zgorzelskiej i Aleksandry Stępnikowskiej) nową jakością w polskim budownictwie jednorodzinnym.

Myśląc o prezentowanych tam zdjęciach i makietach wyselekcjonowanych realizacji domów wolnostojących miałem na początku do nich negatywny stosunek. Jeżeli chodzi o mieszkaniówkę to przyznaję, że nie śledzę tego co się teraz buduje w innych krajach, ale przeczuwam, że wybrane na wystawę projekty wypadają na tle zagranicznych dość przeciętnie.

Ostatecznie doceniłem wartość tych realizacji dopiero po fakcie. Konkretnie, po syknięciu się w ostatnim czasie z domami budowanymi na przedmieściach Warszawy. Sądzę, że sytuacja wygląda podobnie w wielu innych rejonach kraju.

Czas leci, gospodarka wolnorynkowa okrzepła, część naszych współobywateli się dorobiła i ma do dyspozycji duży wybór propozycji na zbudowanie nowego domu. A gustem i smakiem ciągle nie grzeszą pozostając, jeżeli chodzi o architekturę, w epoce wczesnych lat 90. XX wieku. Spostrzegłem to będąc na wycieczce w podwarszawskiej Podkowie Leśnej. Istny szok. Jest to bogata miejscowość o inteligenckim rodowodzie, a nowe domy które tam powstają to prawdziwe paskudztwa w klimacie pseudodworkowych rezydencji.

DSC06920 (1)

Przykładowe nowe domy jednorodzinne zrealizowane w Podkowe Leśnej, fot. autor, 2013.

Na tym tle domy z wystawy w MSN to prawdziwe perły, które na szeroką skalę niestety się nie przyjmą. A nie są to żadne wielce radykalne architektoniczne dzieła. Jednak patrząc na krajobraz budownictwa mieszkalnego naszego kraju myślę, że jeszcze wiele wody w Wiśle upłynie, aby zaczęły powstawać w dużej liczbie. Póki co są to jedynie prace jednostkowe, a większość z nich (jak się można było domyśleć) to domy własne architektów, ich rodzin lub przyjaciół.

Pisząc o tym przypominam sobie podobną sytuację z czasów dwudziestolecia międzywojennego gdzie małżeństwo architektów Brukalskich i duet Lachert-Szanajca również zaproponowali nową jakość w polskim budownictwie jednorodzinnym projektując swoje modernistyczne domy manifesty (ul. Katowicka, ul. Niegolewskiego) i ponieśli klęskę. Ich propozycje na szeroką skalę się nie przyjęły, a większość inwestorów postawiła na formy bardziej zachowawcze.

Wracając do wystawy w MSN, najciekawszymi realizacjami tam prezentowanymi są moim zdaniem Bolko loft (dom na kopalni) powstały w 2003r. w Bytomiu (proj. Przemko Łukasik)  i Dom zwrócony ku sobie z  lat 2006-2009 powstały na warszawskim Bródnie (proj. Piotr Brzoza, Marcin Kwietowicz). Inne realizacje od strony architektonicznej kopiują (oczywiście w twórczy sposób) w większym lub mniejszym stopniu osiągnięcia XX wiecznych architektów poprzez np. odzyskiwanie powierzchni zielonej, zabranej przez postawiony dom za pomocą pokrycia zielenią jego dachu.

1, bolko-loft-2

Bolko loft (dom na kopalni), źródło: bryla.pl, 2013.

DSC06902

Bolko loft, widok z okna łazienki, fot. J. Sokołowski, 2013

Bolko loft to głośna realizacja, która w zasadzie nie powinna znaleźć się na tej wystawie, gdyż nie jest obiektem powstałym od zera. A takie powinny być tam zaprezentowane. Autor zaadoptował ustawiony na słupach przemysłowy budynek dawnej kopalnianej lampiarni na potrzeby mieszkaniowe. Wyremontował, oczyścił go i dobudował zewnętrzne schody. Wydaje mi się, że autorzy wystawy wybierając ten dom uznali iż należy go pokazać aby zaakcentować istnienie  dość  licznej grupy obiektów mieszkalnych  powstających z przekształcania obiektów poprzemysłowych. Ten wybór był najlepszy. Obiekt jest piękny, ale nie „mądry” (parafrazując tytuł artykułu Agnieszki Kowalskiej z Wysokich Obcasów z 13.07.2013), gdyż można by dyskutować nad funkcjonalnością domu ustawionego na słupach wysokości 8 metrów!

Z kolei tak zwany dom zwróconych ku sobie to obiekt z wyglądu przypomina bunkry lub krematorium, ale posiada niezwykle oryginalne rozwiązania funkcjonalne, o których chciałbym wspomnieć. Obiekt składa się z rozdzielonych niewielkimi dziedzińcami czterech niewielkich pawilonów. Każdy z pawilonów ma inne przeznaczenie (garaż, pracownia, dom, dom dla gości) niekolidujące ze sobą. Ascetyczny obiekt posiadający na zewnątrz ślepe ściany jest zwrócony do środka działki i odcięty od świata zewnętrznego tworząc własne środowisko. Wydaje się, że jedynym mankamentem może być tu poruszanie się po obiekcie zimą gdyż przejście z pawilonu do pawilonu wymaga wyjścia na zewnątrz. Podsumowując obiekt ten w porównaniu do Bolko loft jest „mądry”, ale nie piękny.

2. DSC06899

Makieta Domu zwróconego ku sobie, K. Morkowski, A. Perka, fot. autor, 2013.

3. DSC06891

Dom zwrócony ku sobie, fot. J. Sokołowski, 2013.

Ostatnią z uwag, którą chciałem zawrzeć w niniejszym tekście jest niedosyt związany z brakiem na wystawie propozycji domu wolnostojącego, który mógłby powstać w mieście. Jako mieszkaniec dużego miasta chciałbym zobaczyć taki projekt.

6. DSC06883

Dom o dwóch twarzach, fot. J. Sokołowski, 2013.

5. DSC06871

Dom ekologiczny, fot. J. Sokołowski, 2013.

* * *

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Uncategorized. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s